Nie myślałem, że żyć będę w tak osobliwej chwili.

Kiedy Bóg skalnych wyżyn i gromów,

Bóg Zastępów, kyrios Sabaoth,

Najdotkliwiej upokorzy ludzi,

Pozwoliwszy im działać jak tylko zapragną,

Im pozostawiając wnioski i nie mówiąc nic.

Było to widowisko niepodobne, zaiste,

Do wiekowego cyklu królewskich tragedii.

Drogom na betonowych słupach, miastom ze szkła i żeliwa,

Lotniskom rozleglejszym niż plemienne państwa

Nagle zabrakło zasady i rozpadły się.

Nie we śnie ani na jawie, bo sobie odjęte

Trwały jak trwa to tylko, co trwać nie powinno.

Z drzew, polnych kamieni, nawet cytryn na stole

Uciekła materialność i widmo ich

Okazywało się pustką, dymem na kliszy.

Wydziedziczona z przedmiotów mrowiła się przestrzeń.

Wszędzie było nigdzie i nigdzie, wszędzie.

Litery ksiąg srebrniały, chwiały się i nikły.

Ręka nie mogła nakreślić znaku palmy, znaku rzeki, ni znaku ibisa.

Wrzawą wielu języków ogłoszono śmiertelność mowy.

Zabroniona była skarga, bo skarżyła się samej sobie.

Ludzie, dotknięci niezrozumiałą udręką,

Zrzucali suknie na placach żeby sądu wzywała ich nagość.

Ale na próżno tęsknili do grozy, litości i gniewu.

Za mało uzasadnione

Były praca i odpoczynek

I twarz i włosy i biodra

I jakiekolwiek istnienie.



Berkeley, 1973


Borowski zdradził. Uciekł tam gdzie mógł.

Przed sobą widział gładką ścianę Wschodu,

Za sobą mury polskie Ciemnogrodu.

Co może wtedy człowiek? Drobny stuk

Serca tak mało znaczy. Więzień Oświęcimia



Szczęśliwszy był, kiedy w podarku niósł

Mitigal, siarkę swojej ukochanej.

Naga, w gorączce, ranami okryta,

On klękał przy niej, zawsze takiej samej

Dla miłujących oczu. A nad nimi trwał

Dym ludzki, czarna rzeka, dym nad Birkenau.



Ludzi ocalić. Dać im niebo czyste

I ład na ziemi. Dać im umysł jasny.

Nad kraj ubogi, nad Wartę i Wisłę

Wznieść łuki świateł i strzec, by nie zgasły.

Ludzi ocalić. I za to marzenie

Jest obrachunek. Sztylet był zatruty

Mówi kronikarz. Wchodził między cienie

Od jadu żmii, od ziarna cykuty,

I Majakowski. Noc, do siebie strzela.

I nie masz, nie masz wtedy przyjaciela.



Więc gaz otworzył i twarzą do ściany

Odwrócił się i w mroczne wieki minął.

Toczyły śnieżną pianę oceany,

Obłok pod księżyc piór białość rozwinął.

Milcząca trwała gładka ściana Wschodu

I śmiech się zerwał w murach Ciemnogrodu.