Ensevelis dans leurs anc?tres*

Andr? Ch?nier



Przegrali dom swój. Śnieg zawiał granice,

Od Petersburga szły z piszczałką roty.

I azjatycki koń wszedł w ich stolicę.

Na pikach stygła krew gniewnej hołoty.



Powstali w boju, przegrali powstanie

Bo ludu swego w porę się ulękli.

Wiatr gnał ich w śniegi, niósł po oceanie

I śnił się nocą blask wisielczej pętli.



Car im na przekór chłopów oswobodził.

Pieniądz zbudował kuźnie i warsztaty.

Półnagi bandos do fabryk uchodził

I w obce kraje biegł od kurnej chaty.



Znów mieli państwo, ale krótko trwało.

Konie ułańskie pląsały w paradzie.

Zmienili w chwalbę co mogło być chwałą.

I cień i śmierć na dziejach im się kładzie.



Moskal czołgami wjechał w gruzy miasta,

Prawa im dawał i wkładał obrożę.

Prowincja nowa w Imperium już wrasta

Niosąc w daninie węgiel, tłuszcz i zboże.



Przeklina lud, a błazny mu śpiewają

Że nigdy nie był tak jak dzisiaj wolny.

I szuka znaków co się w niebie palą:

Pokój służalstwa? Czy zagłada wojny?



Oni tymczasem, drżąc w jaskiniach cieni,

Sądzą, nie wiedząc że już osądzeni.



* des nobles insenses ... (franc. ) - szlachta

nierozumna, zapatrzona w swoich przodków.


Zawsze tęskniłem do formy bardziej pojemnej,

która nie byłaby zanadto poezją ani zanadto prozą

i pozwoliłaby się porozumieć nie narażając nikogo,

autora ni czytelnika, na męki wyższego rzędu.



W samej istocie poezji jest coś nieprzystojnego:

powstaje z nas rzecz, o której nie wiedzieliśmy, że w nas jest,

więc mrugamy oczami, jakby wyskoczył z nas tygrys

i stał w świetle, ogonem bijąc się po bokach.



Dlatego słusznie się mówi, że dyktuje poezję dajmonion,

choć przesadza się utrzymując, że jest na pewno aniołem.

Trudno pojąć, skąd się bierze ta duma poetów,

jeżeli wstyd im nieraz, że widać ich słabość.



Jaki rozumny człowiek zechce być państwem demonów,

które rządzą nim jak u siebie, przemawiają mnóstwem języków,

a jakby nie dosyć im było skraść jego usta i rękę

próbują dla swojej wygody zmieniać jego los?



Ponieważ co chorobliwe jest dzisiaj cenione,

ktoś może myśleć, że tylko żartuję

albo że wynalazłem jeszcze jeden sposób,

żeby wychwalać Sztukę z pomocą ironii.



Był czas, kiedy czytano tylko mądre książki

pomagające znosić ból oraz nieszczęście.

To jednak nie to samo, co zaglądać w tysiąc

dzieł pochodzących prosto z psychiatrycznej kliniki.



A przecie świat jest inny niż się nam wydaje

i my jesteśmy inni niż w naszym bredzeniu.

Ludzie więc zachowują milczącą uczciwość,

tak zyskując szacunek krewnych i sąsiadów.



Ten pożytek z poezji, że nam przypomina

jak trudno jest pozostać tą samą osobą,

bo dom nasz jest otwarty, we drzwiach nie ma klucza

a niewidzialni goście wchodzą i wychodzą.



Co tutaj opowiadam, poezją, zgoda, nie jest.

Bo wiersze wolno pisać rzadko i niechętnie,

pod nieznośnym przymusem i tylko z nadzieją,

że dobre, nie złe duchy mają w nas instrument.